Geslaagde tour van oud minster Jacqueline Cramer bij Van Hall Larenstein, Leeuwarden

Op 19 mei 2010 bezocht oud milieuminister Jacqueline Cramer Hogeschool Van Hall Larenstein voor haar ‘duurzaamheid is van iedereen tour’. Tijdens deze tour, die ze al begon als minister en nu wil afmaken, gaat ze in gesprek met studenten van hogescholen en universiteiten om aandacht te vragen voor duurzaamheid in relatie tot de maatschappij. Denk aan thema’s als: energie en klimaat, water, Leeuwarden als duurzame stad, toerisme, maatschappelijk verantwoord ondernemen, klimaatverandering, klimaatbeleid en ook cradle to cradle.

De zaal was goed gevuld met over de 200 honderd studenten, voornamelijk van Van Hall, maar ook van de NHL en Stenden. De sfeer was goed en werd ondersteund door een akoestisch duo op viool en gitaar.

Op het Van Hall in Leeuwarden kwam het tot levendige discussies. Een 6-tal studenten hielden elk een korte ‘pitch’, wat een modern woord voor betoog is. De dag werd afgetrapt met een introductie van opleidingsdirecteur Jan van der Valk en een indrukwekkend kort filmpje over de staat van onze aarde, met bekende filmacteurs aan het woord die aansporen tot een duurzame verandering. Natuurlijk, een oud-minister heeft niet nagelaten te vertellen over hoe zij een probleem heeft aangepakt. Maar in deze tour is Cramer vooral een discussieleider.

Het eerste thema ging over de kantine van de chef-kok Albert Kooy van Stenden. In de kantine van 'zijn' hogeschool heeft hij alleen maar verse producten, naar het seizoen en zonder chemische toe voegingen. E-nummers zijn vergif, luid zijn stelling. Meer dan de helft van de zaal was het eens met deze stelling. Er ontstond een aardige discussie met studenten van de opleiding Food en Health. bijvoorbeeld over citroenzuur dat als een E-nummer wordt omschreven maar een biologisch product is, bijvoorbeeld. Dat je niet alles vers in de supermarkt kunt leggen, omdat dan de helft bederft. ‘We hebben wel conserveringsmiddelen nodig om iedereen te voeden." Riep een student. Volgens Kooy moeten we zorgen dat we niet onnodig en extra E-nummers gebruiken. Ook lijden we aan smaakvervlakking en worden overal dezelfde smaakmakers gebruikt, ‘we moeten naar echtere smaken terug en zeker niet buiten de seizoenen' eten, “Iedereen moet bewuster omgaan met voedsel, anders komt het niet goed." aldus Kooy

De volgende Pitch ging over de Plastic Soup, een gigantisch eiland aan plastic deeltjes in verschillende delen van de oceaan. Dieuwerte van der Blaak, student Kust en Zeemanagement en Daniel van der Kleij, student Milieukunde brachten een hevige discussie opgang met de stelling ”plastic wegwerpartikelen zoals we dat nu kennen zou verboden moeten worden”. Het probleem is namelijk dat het plastic in zee in de voedselketen terecht komt, grote stukken plastic breken af tot minuscule plastic deeltjes, deze plastic deeltjes trekken toxische stoffen aan en dieren eten deze plastic deeltjes. Plastic kan nooit volledig worden afgebroken door de natuur.

Op deze stelling werd verschillende gereageerd. ‘We gaan hier hartstikke verantwoord met afval om, stelt een docent. In ontwikkelingslanden gaat de hele boel de rivier in, want daar drijft het wel weg.", “Ik wil niet beroofd worden van het gemak van een plastic bakje bij de barbecue", reageerde een student, “omdat mijn buurman zijn bakje niet goed weggooit".
Veel beter is het gebruik van biologisch afbreekbaar plastic, dat er hooguit tientallen en niet honderden jaren nodig heeft om uiteen te vallen. Maar dan zijn er weer landbouwvelden nodig om grondstoffen voor bio-plastics te verbouwen. Uiteindelijk zal het toe moeten gaan naar een combinatie van gedrag en techniek. Zo is het inrichten van een duurzame economie geen simpele zaak, hierover waren Cramer, studenten en docenten het roerend eens.

‘De duurzaamheidscriteria moeten ook worden toegepast op fossiele brandstoffen’! stelt Angelique Kok Kuiper, deeltijd student milieukunde. Hiermee geeft ze aan dat het vreemd is dat er speciale criteria ontwikkeld worden voor het kleine percentage aan biomassa dat we gebruiken voor energie terwijl er geen special duurzaameheidscriteria gelden voor het overgrote deel fossiele brandstoffen dat we gebruiken. Hierbij moet je denken aan criteria als de herkomst van het product of hoeveel energieverbruik er mee gemoeid is. Dit is een erg lastige discussie. Zo kan de fabricage van biobrandstof ook belastend zijn voor het milieu. 1 liter koolzaadolie kost ongeveer 1 liter diesel", zegt een docent.

Moet je nou eerst toch aan de kernenergie om tijd te winnen voor de ontwikkeling van duurzame brandstoffen in plaats van kolen, olie en gas? Frank Zeldenrust, student bestuurskunde aan de NHL Hogeschool in Leeuwarden, zou het helemaal niet zo gek vinden. Er ligt een probleem van kernafval. Maar dat is slechts 5 procent van het 'verstookte' uranium, terwijl het plutonium - 95 procent – weer bruikbaar is. En waar je 60.000 liter diesel nodig hebt om een groot schip 24 uur te laten varen, kun je ook toe met 500 gram uranium als brandstof." Zegt Frank, zijn stelling: ‘Nederland moet kernenergie intensiever gaan gebruiken’ bracht nogal wat reactie te weeg, minder dan de helft van de zaal was voor deze stelling.
Cramer geeft aan dat het een oude manier is om energie op te wekken". ‘We moeten juist op zoek naar nieuwe vormen." Die zijn best te vinden, nu langzamerhand de noodzaak bij iedereen doordringt en bedrijven ook gaan inzien dat duurzame energie ook rendabel kan zijn. Eens, vond een meerderheid.

Onno de Graaf, eerstejaars student milieukunde aan Van Hall, heeft zijn buik vol van angstverhalen. We moeten laten zien dat we op een vrolijke manier op weg zijn naar wat nieuws, want alleen op die manier krijg je mensen over de streep."  Onno kreeg het grootste gedeelte van de zaal mee met zijn stelling. De 'intrinsieke motivatie' waarop de Graaf mikt, zal volgens Cramer echter niet altijd voldoende zijn. Soms zijn regels nodig om een stap af te dwingen. Aldus Cramer, maar in welke richting dan?

Cramer vond de dag erg geslaagd en vond het evenement op Van Hall de leukste die ze tot nu toe heeft gedaan, ‘Dit is precies wat ik bedoelde’ Aldus Cramer.

De dag werd afgesloten met een rit in de Zonneboot van het team van VHL.